تبلیغات
شهدای گمنام روستای دولت آباد - وظیفه‌ی عملی در قبال شایعه شمارنده

شهدای گمنام روستای دولت آباد
 
 

عقل انسان به انسان می گوید که در مورد هر خبر یا موضوعی که علم نداریم، توقف کرده و از انتشار آن خوددرای کنیم، همانطور که خداوند در آیه 36 سوره‌ی اسراء به آن اشاره می‌فرماید.

شایعه

با پیشرفت علم و تکنولوژی، ارتباطات مجازی، بسیار نزدیک و تنگاتنگ شده است. بطوری که اگر اتفاقی در کیلومترها دورتر رخ دهد با گذشت ساعتی در کل کشور انتشار یافته و همه از آن اطلاع دارند. همچنین مشاهده می شود، گاهی اوقات برای جریان سازی یک موضوع اجتماعی یا اخلاقی، چند ساعت طول نمی‌کشد که بیشتر کسانی که از این وسایل ارتباطی، استفاده می کنند در جریان این خبر یا موضوع قرار می‌گیرند و نسبت به آن واکنش نشان می دهند.
یکی از آسیب‌های این فضا، خبرها و اتفاقاتی است که در جریان است.
حال وظیفه‌ی ما نسبت به این اخبار چیست؟

ماهیت شایعه
شایعه عبارت است از یک گزاره (موضوع) خاص و گمانی که ملاکهای اطمینان بخش رسیدگی وجود نداشته باشد. [1]

وظیفه‌ی انسان در قبال شایعه

توقف در موضوع مشکوک 
با تعریفی که از شایعه صورت گرفته این نتیجه حاصل می شود که شایعه، دلالت بر یک موضوعی می کند که ملاکهای اطمینان بخش در آن رعایت نشده است، وظیفه ای که انسان نسبت به این امور دارد به این صورت است که نسبت به انتشار آن نهایت عدالت را داشته و از انتشار آن خودداری کند. همانطوری که خداوند باری تعالی در قرآن نیز نسبت به این عمل سفارش کرده است و دستور به توقف در آنچه که علم نداریم، داده شده است.
خداوند در قرآن می‌فرماید: «وَ لا تَقْفُ ما لَیسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ کُلُّ أُولئِکَ کانَ عَنْهُ مَسْؤُلاً [اسرا/36]  از آنچه به آن آگاهی نداری، پیروی مکن، چرا که گوش و چشم و دل، همه مسئولند.»

نکاتی که در این آیه می توان استفاده کرد:
الف: نسبت به هر موضوعی که علم نداریم، توقف کرده و از انتشار آن خودداری کنیم. (وَ لا تَقْفُ ما لَیسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ)
علامه طباطبایی در تفسیر این آیه می فرمایند:
«این آیه از پیروی و متابعت هر چیزی كه بدان علم و یقین نداریم نهی می‌‏كند، و چون مطلق و بدون قید و شرط است، پیروی اعتقاد غیرعلمی و همچنین عمل غیرعلمی را شامل گشته و معنایش چنین می‏‌شود: به چیزی كه علم به صحت آن نداری معتقد مشو، و چیزی را كه نمی‌‏دانی مگو، و كاری را كه علم بدان نداری مكن، زیرا همه اینها پیروی از غیر علم است، پیروی نكردن از چیزی كه بدان علم نداریم و همچنین پیروی از علم در حقیقت حكمی است كه فطرت خود بشر آن را امضاء می‏‌كند.» [2]

ب: پاسخگو بودن اعضا و جوارح، (إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ کُلُّ أُولئِکَ کانَ عَنْهُ مَسْؤُلاً)
همانطور که در آیات و روایات بسیاری در منابع اسلامی به پاسخگو بودن اعضا و جوارح اشاره شده است مانند آیه‌ی24 سوره‌ی نور که خداوند می فرماید: «یوْمَ تَشْهَدُ عَلَیهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَیدیهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما کانُوا یعْمَلُونَ [نور/24] در آن روز زبانها و دستها و پاهایشان برضدّ آنها به اعمالی که مرتکب می‌شدند گواهی می دهد!» دلالت بر این می کند که نسبت آنچه که به صحت و درستی آن مشکوک هستیم از نشر آن خودداری کرده چون در صورت کذب بودن آن باید پاسخگو باشیم.
بر همین اساس آنچه که از سیره‌ی معصومین(علیهم السلام) استفاده می شود، دوری کردن از انتشار هرگونه خبر غیر معلوم و مشکوک است.
امیرالمومنین علی(علیه السلام) در روایتی می فرمایند: « السَّامِعُ شَرِیكُ‏ الْقَائِل‏ [3] شنونده در کیفر و پاداش شریک گوینده است.» که با توسعه‌ی روایات به شایعات موجود در فضاهای مجازی و خارج آن می توان گفت که انسان در مورد چیزهایی که می شنود و قصد انتشار دارد باید کمال احتیاط را رعایت کند.
لذا همانطوری که ما اهتمام به نماز و روزه و دیگر اعمال عبادی داریم یکی از وظایف مهم ما در مورد خبرها و موضوعاتی که اطلاع صحیحی از آنها نداریم توقف کردن و عدم انتشار آن است.

نتیجه:
انسان همانطور که باید در مورد تمام امور زندگی خود بر اساس عقل و فطرت خود عمل کند و عمل خلاف عقل و فطرت چیزی جز خطا در پیش ندارد. یکی از اموری که عقل انسان به ما دستور می دهد این است که در مورد هر چیزی که مشکوک به صحت یا کذب آن هستیم توقف کرده و از انتشار آن خودداری کنیم و این دقیقا همان دستور خداوند در قرآن آیه‌ی 36 سوره‌ی اسراء است که در مورد چیزی که علم نداری توقف کن.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پی نوشت:
[1]. حمید مکارم، شایعه ‌سازی و راه مقابله با آن، ماهنامه مکتب اسلام، 1378، شماره3، ص15.
[2]. طباطبایى، سید محمد حسین، سید محمد باقر موسوى همدانى‏، ترجمه تفسیر المیزان‏، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم‏، قم، چاپ پنجم، 1374، ج13، ص126.
[3]. تمیمى آمدى، عبد الواحد بن محمد، تصنیف غرر الحكم و درر الكلم، دفتر تبلیغات؛ قم، چاپ: اول، 1366ش، ص221.





طبقه بندی: فرهنگی،  اجتماعی،  مذهبی، 
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 12 بهمن 1395 توسط منتظر

سایت میراث یكی از بهترین ها برای دانلود

پایگاه اینترنتی مقتدر مظلوم

معببر سایبری فندرسک

پایگاه فرهنگی مذهبی< علویون >



هواداران حامد زمانی

هیئت انصارحزب الله یزد

دهستان سبزدشت بافق

سایت رسمی سربازان اسلام; www.sarbazaneislam.com
پایگاه مجازی سردار ایزانلو
زهرا ریحانه النبی

دایرکتوری افسران ارزشی
وبلاگ معرفی روستای وانشان و عکس و فیلم از این روستا و ... vaneshanian.blogfa.com

دهنودشت سبزدشت